Wat is nou een museum? Wanneer mag een organisatie zich ‘museum’ noemen? Het Van Goghmuseum: ja, logisch. Maar ik ontdek net via Twitter dat de Hortus Botanicus (@hortusleiden) ook de museumstatus heeft. Het beheert een prachtige collectie, maar een museale organisatie is het niet. Hoe zit dat nou? Tijd voor een klein onderzoekje online.
Zoektocht
De site van de Nederlandse Museumvereniging is de eerste plek waar ik zoek, maar het zoekveld heeft niks te melden op het trefwoord ‘museumstatus’. Google is de volgende stap. Daar volgt uiteindelijk informatie uit, die leidt naar Paul Tetar van Elven. Het voormalige woonhuis en atelier van genoemde kunstschilder in Delft heeft in 2001 officieel de Nederlandse museumstatus gekregen. Van… de Nederlandse Museumvereniging.
Terug naar het begin dus. Wat blijkt? Verkeerd gezocht! Museumregistratie is het toverwoord.
Museumregistratie?
Het doel van museumregistratie is het zichtbaar maken, bewaken en verbeteren van de kwaliteit van de Nederlandse musea. De Nederlandse Museumvereniging streeft zo naar verantwoord beheer van het culturele erfgoed. Anno 2010 zijn 403 musea opgenomen in het Nederlands Museumregister, waarvan 233 ook al zijn herijkt. Bij tijd en wijlen wordt dus blijkbaar ook bekeken of de museumregistratie nog voldoet. Net zoals de ANWB jaarlijks haar goedgekeurde campings opnieuw onder de loep neemt. In totaal zijn twaalf musea voorlopig geregistreerd.
Certificaat
Het Certificaat Geregistreerd Museum krijg je niet zomaar. Het museum moet ‘op of boven de minimumstandaard functioneren’. Voldoet het museum niet aan de standaard, maar wordt dit binnen drie jaar aangepakt, dan kun je als museum een voorlopige registratie krijgen.
Wat is een museum dan?
Als je het heel officieel wilt weten is ‘Een museum is een permanente instelling ten dienste van de gemeenschap en haar
ontwikkeling, toegankelijk voor het publiek, niet gericht op het maken van winst, die de materiële getuigenissen van de mens en zijn omgeving verwerft, behoudt, wetenschappelijk onderzoekt, presenteert en hierover informeert voor doeleinden van studie, educatie en genoegen.’ Tot zover de officiële definitie, in 1974 vastgesteld door de International Council of Museums (ICOM) en uitgewerkt in de Gedragslijn voor museale beroepsethiek. Die vanaf 1 januari 2007 is opgevolgd door de Ethische Code voor Musea…
Wanneer krijg je het predikaat ‘museum’?
De Museumvereniging en de Stichting Landelijk Contact van Museumconsulenten (LCM) hebben bovenstaande museumdefinitie vertaald naar negen basiseisen. De organisatie moet het volgende hebben / doen:
- Een institutionele basis;
- Een stabiele financiële basis;
- Een beleidsplan (op schrift);
- Een collectie;
- Een collectieregistratie;
- Het behoud van de collectie moet geregeld zijn;
- Doen of (laten) doen van onderzoek naar de collectie;
- Basisvoorzieningen voor het publiek;
- Gekwalificeerde medewerkers.
Volgens de stichting kunnen zowel kleine als grote musea eraan voldoen. En j natuurlijk, voor de Hortus Botanicus in Leiden kun je alle negen punten op deze lijst aanvinken. Wel roept dit bij mij een nieuwe vraag op: Waarom staan er niet meer horti op de lijst?!
Bron: http://www.museumvereniging.nl/files/Reglement_wijzigingen_nov_2008.pdf
Waarom willen organisaties de museumstatus?
De status van geregistreerd museum schept vertrouwen tegenover derden. Aldus de Stichting Het Nederlands Museumregister in haar Reglement Museumregister. Het museum kan aantonen dat het zijn verantwoordelijkheid als beheerder van het cultureel erfgoed serieus neemt.
Wie zijn die ‘derden’? Collega-organisaties die willen samenwerken of delen van collecties in bruikleen stellen, maar natuurlijk ook particulieren die iets willen schenken, legateren of in bruikleen geven. En: bezoekers, die ‘mogen verwachten dat geregistreerde musea beschikken over een aantal basisvoorzieningen voor het publiek’.
Resultaat zoektocht
Hierboven allerlei informatie waar ik zelf naar zocht. Voor een gemiddelde museummedewerker zal dit misschien gesneden koek zijn, maar ik werd steeds nieuwsgieriger door die meldingen over de ‘museumstatus’.
- Lijst geregistreerde musea 2010 (PDF, website museumvereniging.nl)
Recente reacties